Hooikoorts

Inleiding

Hooikoorts heeft, in tegenstelling tot wat de naam laat vermoeden, niets met hooi en niets met koorts te maken. Het gaat hier om een overgevoeligheid voor stuifmeelkorrels (ook pollen genoemd). Zowel stuifmeel van grassen als van bomen (meestal berk, hazelaar of els) en van onkruid kan klachten veroorzaken. De seizoen-variatie van de klachten volgt de bloeiperiode:

• bomen bloeien vroeg in het jaar: de els en de hazelaar in januari-maart, de berk in april-mei.
  
• onkruid kan van april tot september klachten geven.
  
• de bloeiperiode van grassen is meestal tussen mei en half september.
  

Het stuifmeel van grassen vormt in onze streken de voornaamste bron van hooikoorts. De symptomen van hooikoorts zijn het hevigst als de concentratie van stuifmeelkorrels in de lucht het grootst is. Dit is op warme en winderige dagen. Graspollen zijn uiterst licht en kunnen zodoende door de wind gemakkelijk over grote afstanden worden meegevoerd. Vandaar dat graspollen ook last kunnen geven op plaatsen waar je dit niet zou verwachten (in de binnenstad bijvoorbeeld). Soms is een allergie voor pollen gekoppeld aan een voedselallergie voor bepaalde vruchten, groenten of kruiden.

Klachten

De klachten kunnen van verschillende aard zijn:

• Ogen: jeuk, pijn en een brandend gevoel, tranenvloed, roodheid van het oogwit en zwelling van het oogvlies en oogleden;
  
• Neus: jeuk, pijn, niezen, neusloop en verstopping;
  
• Zwelling van de slijmvliezen van de mond en ademhalingswegen, wat gepaard kan gaan met hoesten en/of het optreden van een piepende ademhaling (astma en/of bronchitis) wat met een gevoel van benauwdheid gepaard kan gaan;
  
• Huid: jeuk, roodheid, zwelling (netelroos) en ontstaan of toenemen van huiduitslag;
  
• Algemeen: moeheid, hoofdpijn en lusteloosheid.
  

De beste methode om overgevoeligheidsverschijnselen te voorkomen is elk contact met de verantwoordelijke stoffen (deze noemt men 'allergenen') te vermijden, maar dit is niet eenvoudig en soms ook niet mogelijk.

Adviezen

Afhankelijk van de mate van klachten iemand van zijn hooikoorts ondervindt, kunnen onderstaande adviezen met betrekking tot leefregels of medicatie gegeven worden:

• Volg weer- en pollenbericht op radio en televisie (teletekst pagina 505). Hou er echter rekening mee dat de plaatselijke omstandigheden sterk verschillend kunnen zijn.
  
• Train bij voorkeur niet op droge, zonnige en winderige dagen. Als dat toch niet anders kan, train dan bij voorkeur 's ochtends vroeg of na een regenbui.
  
• Heb je veel klachten, blijf dan bij droge en winderige dagen zoveel mogelijk binnenshuis en hou de deuren en de ramen gesloten of plaats horren.
  
• Ga bij voorkeur op vakantie of trainingsstage naar plaatsen waar weinig stuifmeel voorkomt. Dat is aan de kust, bij grote meren of in de bergen. Hou rekening met het 'pollen-seizoen'.
  
• Zorg dat je voldoende aan je rust toekomt (en je weerstand goed is).
  
• Draag buiten altijd een zonnebril, zodat de pollen niet in je ogen komen.
  
• Vermijdt het contact met andere specifieke prikkels (temperatuurwisselingen, tocht, afkoeling, chloor, ammoniak, parfums, sprayvloeistoffen, insecticiden en tabaksrook enz.......) zoveel mogelijk.
  

Helaas blijken de klachten met bovenstaande maatregelen niet altijd voldoende onder controle te krijgen. In dat geval kan verdere medicamenteuze behandeling noodzakelijk blijken te zijn.

Behandeling

Met behulp van een laboratorium- en huidtest kan een overgevoeligheid voor stuifmeelkorrels meestal bewezen worden. Hooikoorts kan op verschillende wijzen worden behandeld:

• Immunotherapie (hyposensibilisatie).
  Dit is een behandeling die bij sommige vormen van hooikoorts toegepast kan worden. Hierbij worden meestal drie injecties onder de huid gezet met een interval van 7-14 dagen. In deze injecties zit een allergeen-extract waardoor de overgevoeligheid voor stuifmeelkorrels in de loop van enkele jaren vermindert of zelfs verdwijnt. Belangrijk is dat de behandeling voor het (gras-)pollenseizoen (half mei) afgerond moet zijn.
  
• Geneesmiddelen, die de klachten onderdrukken:
  • Ogen. Bij geïrriteerde ogen kunnen bijvoorbeeld de medicijnen Cromovist, Livocab, Opticrom, Visadron en Visine gebruikt worden.
    
  • Neus. Bij een geïrriteerde neus kan bijvoorbeeld Beconase1, Rhinocort1, Syntaris1, Viarin1, Livocab, Lomusol en Vividrin neusspray worden gebruikt. Als de belangrijkste klacht een verstopte neus is, kan overwogen worden om tijdelijk Nasivin of Otrivin als neusspray te gebruiken.
    
  • Slijmvliezen. Bij geïrriteerde slijmvliezen van de ademhalingsorganen (astma en/of bronchitis), kunnen de volgende sprays / inhalatoren geadviseerd worden: Lomudal, Pulmicort1, Beclofort1, Beclometason1, Bricanyl², Ventolin², Serevent², Seritide², Oxis² en Foradil².
    
  • Huid. Bij een geïrriteerde huid, kan geprobeerd worden met een corticosteroïden crème1/zalf1 of met anti-jeuk poeders de klachten onder controle te houden. Vaak helpt dit niet afdoende en zullen onderstaande medicijnen gebruikt moeten gaan worden.
    
  • Algemene klachten. Bij algemene klachten als moeheid en lusteloosheid, of als bovenstaande klachten onvoldoende reageren op de beschreven medicatie, dan blijft er vaak niets anders over dan het slikken van pillen, zoals Claritine, Allerfre, Zyrtec, Tinset, Polaramine, Tavegil en Semprex.

  
  
  

  Dopingreglementen IAAF / KNAU

  
  In principe zijn bovenstaande medicijnen volgens de dopingreglementen van de IAAF/KNAU toegestaan op de volgende uitzonderingen na:
  

  • De medicijnen met een '1' erachter bevatten het hormoon corticosteroïden. Deze hormonen zijn (per 1-1-2005) alleen toegestaan als ze als zalf op de huid gebruik worden. Voor alle overige vormen van gebruik moet voor het gebruik toestemming aangevraagd worden. Atleten die aan nationale wedstrijden deelnemen, dienen voor het gebruik van deze medicijnen toestemming aan te vragen bij het NeCeDo (zie: www.necedo.nl). Atleten die (ook) deelnemen aan internationale wedstrijden, dienen deze toestemming aan te vragen bij de IAAF (zie: www.iaaf.org.).
    
  • De medicijnen met een ² er achter, zijn alleen in 'inhalatie-vorm' toegestaan, mits voorgeschreven door een (long-)arts en mits daarvoor toestemming is aangevraagd (waar deze toestemming aangevraagd dient te worden: zie hierboven). Hierbij dient wel vermeld te worden dat de IAAF strenge eisen stelt aan het gebruik van deze medicatie, waarbij de medische gegevens (in het Engels) overlegd dienen te worden naast de brieven van de longarts en de grafieken van de longfunctietesten (‘rust’ / ‘provocatie’). Neem voordat je een consult bij een longarts aanvraagt of de door de IAAF vereiste papieren instuurt, eerst contact op met de bondsarts Els Stolk (telefoon (030) 608 73 00 of elsstolk@knau.nl).
    
  • Voor de volledigheid, het gebruik van antibiotica is wel toegestaan.
    

  Als je nog vragen hebt over het dopingreglement in het algemeen, neem dan contact op met het Nederlands Centrum voor Dopingvraagstukken (NeCeDo), telefoon: (0900) 2001 000; elke werkdag te bereiken van 13.00 tot 16.00 uur (€ 0,10 / minuut) of www.necedo.nl).
  
  

  Samenvatting

  
  Hooikoorts wordt veelal veroorzaakt door een overgevoeligheid voor stuifmeelkorrels, wat zowel van grassen als van bomen afkomstig kan zijn. De symptomen van hooikoorts zijn het hevigst op warme en winderige dagen. De klachten kunnen verschillend van aard zijn. Meestal zijn de ogen, de neus, de slijmvliezen van ademhalingswegen aangedaan. Maar soms kunnen ook algemene klachten zoals moeheid, hoofdpijn en lusteloosheid optreden. In het artikel worden zowel algemene adviezen beschreven die de klachten zoveel mogelijk voorkomen, als de meest voorgeschreven medicatie ter onderdrukking van de klachten. Bij de bespreking van deze medicatie, wordt ook vermeld wat voor atleten de restricties zijn in het gebruik daarvan in relatie tot het dopingreglement van de IAAF/KNAU.