Fysiotherapie

Inleiding

Een fysiotherapeut heeft een vierjarige opleiding gevolgd en is deskundig om aandoeningen van het bewegingsapparaat van de mens te voorkomen, of de gevolgen ervan te herstellen. Het functioneren van het bewegingsapparaat is ook afhankelijk van onder andere het hart, de longen en het zenuwstelsel. Daarom behoren ook bepaalde aandoeningen van deze organen tot het werkterrein van de fysiotherapeut. Om sporters met blessures goed te kunnen behandelen en te begeleiden bij de revalidatie tot aan de terugkeer in de sportsituatie zijn specifieke vaardigheden nodig, waarvoor een aanvullende cursus kan worden gevolgd. Na verwijzing door een arts kan de fysiotherapeut een gericht behandelplan bij sportletsels opstellen en de behandeling uitvoeren.

Behandelindicaties

Sporters met een blessure kunnen naar de (sport-)fysiotherapeut worden verwezen voor de behandeling van onder andere:

• verminderde mobiliteit (te geringe beweginguitslagen van een gewricht)
• krachtverlies (b.v. na een ernstige blessure of een periode van gipsimmobilisatie)
• coördinatieproblemen (b.v. na een enkelverzwikking)
• spanningsveranderingen (tonus) in een spier en/of spiergroepen (b.v. na een spierscheurtje)
• pijn.

Behandelplan

Een sporter stelt hoge eisen aan botten, spieren, gewrichten, het zenuwstelsel, maar ook aan de bloedcirculatie en de ademhaling. Bij klachten zal de fysiotherapeut een verband proberen te leggen tussen de klachten en de mogelijke oorzaak daarvan. Het is bij sportletsels van belang een gericht behandelplan op te stellen en deze voortdurend bij te stellen op geleide van de reactie op de therapie en het herstel van de blessure. De fysiotherapeut bespreekt het behandelplan en de voortgang in principe met de sporter zelf en eventueel met de verwijzend (sport-)arts. Met de atleet en de trainer bespreekt hij/zij welke (aangepaste) trainingsvormen nog wel en welke (tijdelijk) niet tot de mogelijkheden behoren. Op deze manier kan de sporter zo goed mogelijk in conditie of op kracht blijven, ondanks het feit dat hij/zij geblesseerd is geraakt. De (sport-)fysiotherapeut moet dus inzicht hebben in de belasting van bepaalde trainingsvormen en in de mogelijkheid om met aangepaste trainingsvormen een optimaal herstel van het aangedane lichaamsdeel te waarborgen, terwijl de rest van het lichaam, zo goed mogelijk in conditie en op kracht blijft. Daarnaast kan de sportfysiotherapeut adviezen geven om blessures te voorkomen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het adviseren van herstelbevorderende maatregelen of instructie over de wijze waarop rekoefeningen uitgevoerd moeten worden.
Voor de behandeling heeft de fysiotherapeut een aantal therapeutische mogelijkheden:

• Massagetherapie
  Met behulp van een aantal handgrepen (bijvoorbeeld frictionerende massage), kan de fysiotherapeut een aantal afwijkingen (bijvoorbeeld een spierscheurtje) aan het bewegingsapparaat behandelen. Hierbij is er dus een duidelijk verschil met de sportmasseur die, gedeeltelijk gebruik makend van dezelfde handgrepen, problemen van het bewegingsapparaat bij een sporter probeert te voorkomen.
• Oefentherapie
  Vaak is de spierkracht en de coördinatie (bijvoorbeeld het evenwicht bij het staan op één been) na een ernstige blessure verminderd. Met oefentherapie kan dit kracht- en coördinatieverlies weer getraind worden. Hierbij geeft de fysiotherapeut instructie over de oefenvorm, de uitvoeringswijze en de trainingsomvang/intensiteit. Natuurlijk moet ook in de thuis- en sportsituatie geoefend worden.
• Fysische therapie
  De fysiotherapeut kan ook gebruik maken van hulpmiddelen en apparatuur. Denk hierbij aan:
  
  • warmte (paraffine) wat met name bij pijn gegeven wordt,
  • onderwater-straalmassage wat bij spierletsels gebruikt kan worden,
  • lasertherapie wat bijvoorbeeld bij peesletsels gebruikt kan worden,
  • iontoforese (een vorm van stroom), waarmee bepaalde medicijnen (bijvoorbeeld histamine) in oppervlakkig gelegen pezen kunnen worden gebracht.
  • diadynamische-, interferentie- en UKG-stroomvormen, die met name bij pijnklachten gebruikt kunnen worden. Bij acute blessure is het een nadeel dat deze stroomvormen ook vaatverwijding geven. Bij het intermitterend toedienen van UKG (Curapuls) treedt deze vaatverwijding niet op.
  • Ultrageluid, dat (24-48 uur) na acute letsels van het peesspierapparaat en gewrichten gebruikt kan worden en bij peesoverbelastingsletsels.
• Tapen en bandageren
  Bij tapen en bandageren wordt een al dan niet elastisch zelfklevend verband op de huid aangelegd. Dit heeft tot doel bepaalde delen van het lichaam te ontlasten en/of te ondersteunen. Deze delen zouden anders (bij hervatten van de sportbeoefening na een blessure) onder te grote stress komen te staan. Zo kan met een tapebandage van de enkel weer eerder begonnen te worden met sporten, waarbij de kans om opnieuw door de enkel te gaan zo klein mogelijk wordt.

Sommige (sport-)fysiotherapeuten hebben zich nog verder gespecialiseerd in bijvoorbeeld:

• Manuele therapie Manuele therapie (kraken) wordt vooral gebruikt bij functiestoornissen (blokkades) van de wervelkolom en de gewrichten, waardoor pijnklachten en bewegingsbeperkingen zijn ontstaan.
• Acupunctuur Acupunctuur wordt vooral gebruikt om langdurige pijnklachten gunstig te beïnvloeden.

Vergoeding door de ziektekostenverzekering

Sinds 1 januari 1996 is een nadere regeling van de aanspraak op fysiotherapie ingevolge de Ziekenfondswet van kracht. Hierin wordt uitgebreid beschreven welke aandoeningen voor vergoeding van fysiotherapeutische behandeling in aanmerking komen. In principe komt een blessure per kalenderjaar voor slechts negen fysiotherapeutische behandelingen in aanmerking, althans indien van deze fysiotherapeutische behandeling genezing, verbetering of een vermindering van de pijn te verwachten valt. Alleen na zeer ernstige blessures of operaties, kan een medisch specialist meer behandelingen fysiotherapie voorschrijven. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de revalidatie na (een operatie in verband met) een afscheuring van een achillespees, een botbreuk, ernstig knie- of schouderletsel en bepaalde vormen van sterk beperkte gewrichtsbewegingen. Chronische pijnklachten bij bijvoorbeeld gewrichtsslijtage of chronische (overbelastings-)blessures komen dus niet in aanmerking voor meer dan negen fysiotherapeutische behandelingen. Als een aandoening meerdere malen per jaar optreedt, of als er een periode zonder klachten is geweest, kan deze aandoening in aanmerking komen voor meerdere sessies van negen behandelingen. Hieronder zou recidief van een enkelverzwikking kunnen vallen.

Bovenstaande regels voor vergoeding van fysiotherapie gelden in principe alleen voor het standaardpakket van het ziekenfonds. Vaak zijn de mogelijkheden om fysiotherapie vergoed te krijgen ruimer in het aanvullende pakket van een ziekenfonds en bij particuliere ziektekostenverzekeraars. Het is voor een sporter dus belangrijk de regels die hiervoor gelden per verzekering(spakket) goed door te lezen en zich eventueel aanvullend te verzekeren. Een particuliere ziektekostenverzekering kan een sporter het beste afsluiten bij een zorgverzekeraar die hiervoor de gunstigste regels heeft.

Samenvatting

Een fysiotherapeut is deskundig om aandoeningen van het bewegingsapparaat te voorkomen en/of te behandelen. Voor de behandeling heeft de fysiotherapeut een aantal therapeutische mogelijkheden. Essentiële onderdelen van het behandelplan zijn de oefentherapie en de (tijdelijke) aanpassing van de trainingsbelasting. Sinds 1996 zijn de mogelijkheden voor het verkrijgen van fysiotherapie in het standaardpakket van het ziekenfonds (sterk) beperkt. Vaak zijn de mogelijkheden om fysiotherapie vergoed te krijgen (veel) ruimer in het aanvullend pakket en bij particuliere ziektekostenverzekeraars.